Ieder mens brengt iets eigens mee. Uniek Zijn gaat over zien wat er al is, waar iemands kracht ligt en wat helpt om tot zijn recht te komen.
Die manier van kijken vormt de basis voor hoe Uniek Kompas ervaringsdeskundigen ondersteunt bij het ontwikkelen van hun ervaringskennis, persoonlijke kwaliteiten en passende rollen.
Werken met ervaringsdeskundigen vraagt meer dan mensen met eigen ervaringen een plek geven in een organisatie, netwerk of project. Ervaringen moeten kunnen uitgroeien tot ervaringskennis, mensen hebben vaardigheden nodig om die kennis bewust in te zetten en niet iedere ervaringsdeskundige past bij dezelfde rol. Voor organisaties en netwerken ontwikkel ik trainingen en ontwikkeltrajecten die aansluiten bij wat mensen al meebrengen én bij de plek waar ervaringsdeskundigheid binnen de organisatie van betekenis moet worden.
Een eigen ervaring is een belangrijke bron, maar maakt iemand nog niet automatisch ervaringsdeskundige. In een ontwikkeltraject leren deelnemers terugkijken op wat zij hebben meegemaakt, onderzoeken wat die ervaringen met hen hebben gedaan en welke kennis daaruit is ontstaan. Ze leren onderscheid maken tussen het vertellen van hun persoonlijke verhaal en het bewust inzetten van persoonlijke ervaringskennis in een rol.
Dat kan bijvoorbeeld door reflectieopdrachten, uitwisseling in een ontwikkelgroep, het werken met praktijksituaties en oefenen met het delen van ervaringen vanuit een duidelijke bedoeling. Ook is er aandacht voor wat iemand wel en niet wil inzetten en hoe je voldoende afstand houdt om ervaringen zorgvuldig te kunnen gebruiken.
Zo ontstaat een stevige basis waarop deelnemers hun ervaringskennis verder kunnen verbreden en ontwikkelen.
Ervaringsdeskundigen werken niet alleen vanuit hun eigen ervaringen. Ze leren ook om ervaringen van anderen te verzamelen, te vergelijken en te verdiepen. Door overeenkomsten, verschillen en terugkerende patronen te herkennen, ontstaat collectieve ervaringskennis. Zo leren zij verder te kijken dan hun eigen verhaal en deze bredere kennis bewust in te zetten in hun rol.
Naast ervaringskennis zijn ook andere kennisbronnen belangrijk. Voor ervaringsdeskundige ouders hoort basiskennis over ouderschap daar nadrukkelijk bij. Afhankelijk van hun rol is ook kennis over zorg, onderwijs, wet- en regelgeving en professionele en wetenschappelijke inzichten waardevol. Het gaat er niet om dat ervaringsdeskundigen alles moeten weten, maar dat zij hun eigen deskundigheid kunnen verbreden, verschillende kennisbronnen leren benutten en weten waar zij aanvullende informatie kunnen vinden.
De ervaringsdeskundige bestaat niet. Mensen verschillen in kwaliteiten, talenten, interesses, ervaringen en natuurlijke manieren van bijdragen. De één komt tot zijn recht in contact met ouders, de ander in beleid, onderzoek, training, advies of het verzamelen en duiden van ervaringen.
In een ontwikkeltraject onderzoeken deelnemers waar hun kracht ligt, welke rollen daarbij passen en wat zij nog willen ontwikkelen. De Keystest kan helpen om natuurlijke kwaliteiten en manieren van bijdragen zichtbaar te maken. Voor organisaties helpt dit ook om ervaringsdeskundigen niet allemaal in hetzelfde functieprofiel te plaatsen, maar bewuster te kijken naar rollen en matching.
Als duidelijker is wat iemand meebrengt en welke rol past, kan de ontwikkeling veel gerichter worden. Daarbij horen basisvaardigheden zoals luisteren, vragen stellen, reflecteren, grenzen bewaken, helder communiceren, presenteren en gelijkwaardig samenwerken. Afhankelijk van de rol kunnen daar specifieke vaardigheden bijkomen, bijvoorbeeld voor beleid, onderzoek, groepswerk of training.
Ervaringsdeskundigheid vraagt ook om een duidelijke positionering. Wat is je rol ten opzichte van professionals? Waar ben je wel en niet van? Hoe bewaak je je eigen kennisbron en bespreek je verwachtingen en voorwaarden? En wat heb je nodig om daadwerkelijk aan de slag te kunnen?
Dat kan heel praktisch worden geoefend met bijvoorbeeld gesprekken, pitches, overleg- en beleidssituaties, casuïstiek, het formuleren van een eigen profiel en het voorbereiden op een eerste opdracht of functie.
Ervaringsdeskundigheid begint niet bij een functieprofiel, maar bij wat iemand aan ervaringen, kennis, kwaliteiten en mogelijkheden meebrengt.
Uniek Kompas ontwikkelt en verzorgt trainingen en ontwikkeltrajecten voor mensen die hun ervaringen willen inzetten voor anderen, met een focus op jeugd en gezin.
Daarbij staan ervaringskennis, persoonlijke kwaliteiten en passende rollen centraal. De inhoud en vorm stemmen we af op de deelnemers en het vraagstuk.
Ervaringskennis en ervaringsdeskundigheid zijn nauw met elkaar verbonden, maar hebben ieder hun eigen betekenis.
Ervaringen kunnen uitgroeien tot waardevolle kennis. Ontdek hoe persoonlijke en collectieve ervaringskennis ontstaat en wat deze kennis kan betekenen voor anderen.
Ervaringsdeskundigheid vraagt meer dan eigen ervaringen. Ontdek hoe ervaringskennis, persoonlijke kwaliteiten en vaardigheden samenkomen in de deskundigheid en rollen die mensen ontwikkelen.
Samenwerking met ervaringsdeskundigen ontwikkelen en versterken. Met oog voor persoonlijke kwaliteiten, de organisatie en wat mensen elkaar kunnen bieden.
Ervaringen, ervaringskennis en gezinsperspectief benutten om beleid, projecten en kennisontwikkeling beter te laten aansluiten bij het dagelijks leven van gezinnen.
Wil je ervaringsdeskundigen ondersteunen in hun ontwikkeling of onderzoeken welke training of begeleiding passend is? Uniek Kompas denkt graag mee over de mogelijkheden, afgestemd op de mensen en het vraagstuk.